‘Zes jaar geleden ben ik vanuit Parnassia bij GGZ Rivierduinen gestart als concern geneesheer-directeur. En redelijk recent heb ik, door een aanstelling bij een universiteit, de overstap gemaakt naar de functie van regio geneesheer-directeur. Hierin blijf ik nog steeds hoeder van de kwaliteit van de individuele cliëntenzorg. Ik kijk voortdurend hoe zorg verbeterd of veranderd kan worden, onderzoek calamiteiten en doe nabesprekingen. Daarnaast heb ik een belangrijke rol in de toetsing verplichte zorg. Zijn alle stappen juist doorlopen? In deze rol opereer je binnen een belangrijk netwerk, ook buiten Rivierduinen. Verplichte ggz-zorg (Wvggz) wordt zonder instemming van de cliënt toegepast, onder strikte voorwaarden om ernstig nadeel te voorkomen.’

‘Meer dan 20 jaar geleden werd ik, na een ingrijpende suïcide, door dit onderwerp gegrepen. Ik vroeg me oprecht af: “Hoe kan een mens kiezen voor z’n dood?” Ik was toen afdelingshoofd van de Haagse acute gesloten psychiatrische afdeling waar ook suïcidale mensen werden opgenomen. Daar heb ik na de ontwikkeling van een veiligheidsstappenplan, samen met anderen speciale domoticakamers geïntroduceerd voor de veiligheid van cliënten. Hulpverleners konden voortaan zo – met behulp van een systeem van sensoren – de bewegingen van een cliënt in de gaten houden.’

‘Onderzoek doen naar suïcidepreventie geeft voldoening en zingeving. Ik hoop echt iets te kunnen betekenen. Ik wil dat suïcidale mensen betere en meer gepersonaliseerde zorg krijgen. Dat ze minder lijden door suïcidaliteit. Want doe je dat goed, dan krijg je ook minder suïcides. Door meer kennis, ervaring en zorg op maat zullen onze hulpverleners minder stress en machteloosheid ervaren omdat ze dan alles hebben gedaan wat mogelijk is.’

‘Of ik als psychiater zelf ook nog wel cliënten behandel? Jazeker. Naast alle andere werkzaamheden werk ik een dag per week bij het Intensive Home Treatment (IHT) team in Gouda. IHT is crisisbehandeling, vaak bij cliënten thuis, gericht op stabilisering van de situatie. Meer dan 60% van de mensen is suïcidaal.’

CAMS-methode

‘Samen met cliënten goed praten over de suïcidaliteit, het taboe doorbreken, de dood kunnen bespreken maar ook wat betekenis geeft aan het leven. Deze succesvolle aanpak staat centraal in de uit Amerika overgewaaide CAMS-methode (Collaborative Assessment & Management of Suicidality). Samen met Marieke de Groot heb ik deze methode in Nederland geïntroduceerd: bij 50-70% van de cliënten heeft CAMS direct effect, blijkt uit diverse studies. Door het wetenschappelijk bewezen effect van de CAMS-methode is deze vorig jaar in de herziene richtlijn Suïcidaliteit opgenomen. Als officieel CAMS-trainer leid ik samen met klinisch psychologe Corine Paauw hulpverleners binnen en buiten Rivierduinen op hoe ze deze methodiek in kunnen zetten.’

Onderzoek naar suïcidaliteit

‘Rivierduinen vindt wetenschappelijk onderzoek belangrijk en investeert in drie onderzoekslijnen. Twee jaar geleden zijn we gestart met de onderzoekslijn suïcidepreventie. Als trekker van deze lijn ben ik enorm trots op de leden van deze onderzoeksgroep. Allemaal gedreven onderzoekers die zelfstandig onderzoek doen, waarbij ik begeleid, faciliteer of meelees, net waar behoefte aan is.’

‘GZ-psycholoog Jonas Weijers is gepromoveerd op de MBT-behandeling bij psychotische aandoeningen. Mentalization Based Treatment (MBT) helpt cliënten gedrag van zichzelf en anderen beter te begrijpen door te leren reflecteren op onderliggende gevoelens, gedachten en behoeften. Klinisch psycholoog Fleur van Kaam gaat promoveren op AMBIT (Adaptive Mentalization-Based Integrative Treatment), een behandelwerkwijze bij ernstige persoonlijkheidsstoornissen.’

‘Anouk Boonstra is recent gepromoveerd op @Ease, laagdrempelige inloophuizen voor jongeren met psychiatrische klachten. Roselie van Asperen is een promovendus op Intensive Home Treatment (IHT) bij Parnassia. En gezondheidsjurist Charlie van Velzen wil promoveren op het onderwerp effectiviteit van waarborgen voor zelfbeschikking binnen de Wet verplichte ggz (Wvggz).’

‘Met Marieke de Groot, gepromoveerd verpleegkundige, heb ik de afgelopen 15 jaar een model ontwikkeld waarin we suïcidaliteit opdelen in subtypen. Bijvoorbeeld mensen met psychotische suïcidaliteit; mensen die onverwachts iets afschuwelijks meemaken waardoor ze suïcidaal worden, mensen waarbij suïcidaliteit vooral door een depressieve cognitie komt en mensen die het vooral als uitdrukking van lijden communiceren. Uit ons onderzoek blijkt dat de verschillende subtypes worden herkend. Dit is belangrijk voor de praktijk want elk type heeft andere zorg nodig. Damien Broekharst doet samen met Rosanne Kop verder onderzoek naar de suïcidale subtypen.’

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorg om iemand? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie.

Remco de Winter, regio geneesheer-directeur Duin & Bollenstreek/Zoetermeer, wetenschapper, coördinator onderzoekslijn Suïcidepreventie, psychiater en docent CAMS-methode.